Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Επιλεγμένα

The Dinner of the Exceptional: On Envy and Other Artistic Virtues

    Dimitris Bosnakis The Dinner of the Exceptional On Envy and Other Artistic Virtues To Spyridoula Apostolou I was sitting in the only armchair in that house that still retained the shape of an armchair, every other object having been transformed into an aesthetic statement, and watching the guests arrive, each carrying their own self before them like a platter of spoiled hors d’oeuvres that everyone was expected to praise as rare delicacies. It was an artistic dinner party. In that East Coast city, any gathering of more than two failed artists automatically acquired that designation. The name bestowed metaphysical depth upon badly cooked food and entitled the guests to discuss books they had merely leafed through, performances they had abandoned at the interval, and people they hated for having already accomplished what they themselves had spent decades publicly announcing their intention to do. I immediately recalled Thomas Bernhard’s Woodcutters , in which a writer, seate...

STONER - ΕΝΑΣ ΑΘΟΡΥΒΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

 


 
 
Ένας αθόρυβος άνθρωπος
Στο κέντρο του Stoner (1965) του John Williams βρίσκεται ο William Stoner, μια μορφή που από μακριά μοιάζει ασήμαντη, αδιάφορη. Κι όμως, αυτή ακριβώς η διακριτική παρουσία είναι που φορτίζει τη ζωή του ήρωα με βάθος: όχι με το θόρυβο της επιτυχίας, αλλά με τη βραδεία, σιωπηλή συνέπεια της αφοσίωσης. Ο Williams δεν καταφεύγει στο δράμα· μετρά με ψυχραιμία και ακρίβεια τη διαδρομή ενός ανθρώπου που επιλέγει τη λογοτεχνία και τη διδασκαλία όχι ως επάγγελμα, αλλά ως τρόπο ύπαρξης.
Ο Stoner, γιος φτωχών αγροτών, φτάνει στο πανεπιστήμιο για να μάθει γεωπονία. Η συνάντησή του με τη λογοτεχνία σ’ ένα υποχρεωτικό μάθημα είναι το σημείο όπου η ζωή του αλλάζει ανεπίστρεπτα: μια σιωπηλή μετατόπιση από το όργωμα της γης στο όργωμα των λέξεων. Η παραμονή του στο πανεπιστήμιο, η διδασκαλία, η ατέρμονη μελέτη δεν αποτελούν διεκδικήσεις κύρους, αλλά έναν καθημερινό όρκο πίστης σε κάτι αληθινό.
Στις ανθρώπινες σχέσεις του, το μυθιστόρημα φωτίζει με λεπτότητα τις αντιφάσεις. Ο γάμος του με την Edith μοιάζει με κλειστό δωμάτιο: ένας κοινός βίος που περιορίζει, που αποσύρει αντί να ενισχύει. Αντίθετα, η σχέση του με την Katherine Driscoll ανοίγει ένα χώρο ανάσας, μια σύντομη περίοδο όπου ο Stoner νιώθει να γίνεται ο άνθρωπος που υποψιαζόταν πως μπορεί να είναι. Μα ο Williams δεν παραδίδει εύκολες λύσεις· αναδεικνύει τα ηθικά και κοινωνικά όρια, την αδιέξοδη ομορφιά εκείνων των δεσμών που δεν καταλήγουν σε θρίαμβο αλλά σε ήσυχη έκλειψη.
Στο επαγγελματικό του περιβάλλον, ο Stoner συγκρούεται με τις μικρές και μεγάλες εξουσίες του πανεπιστημίου. Η διαμάχη με τον Hamilton Lomax δεν είναι απλώς έριδα χαρακτήρων· είναι η αντανάκλαση της σύγκρουσης ανάμεσα στην προσωπική ακεραιότητα και στις απαιτήσεις ενός θεσμού που συχνά προκρίνει την ευκολία απέναντι στη δικαιοσύνη. Οι συνέπειες για τον Stoner είναι οδυνηρές, μα ο ίδιος παραμένει συνεπής στο μέτρο της δικής του ηθικής.
Ο Williams παρουσιάζει τη ζωή του ήρωά του ως αντιπαράδειγμα της καθιερωμένης επιτυχίας. Η αξία δεν ζυγίζεται με τίτλους και αναγνώριση, αλλά με το κατά πόσο οι πράξεις ανταποκρίνονται στο εσωτερικό κέντρο του ανθρώπου. Η διδασκαλία και η λογοτεχνία δεν είναι για τον Stoner ένα εργαλείο, μια σκηνή δόξας, μα ο τόπος όπου ασκεί την αξιοπρέπειά του.
Τι μένει, λοιπόν, στο τέλος; Μια ζωή που άντεξε χωρίς να θριαμβεύσει, που στάθηκε ευθύγραμμη απέναντι στην απογοήτευση. Είναι ο Stoner δυστυχής; Αποτυχημένος; Ή μήπως, μέσα στην ήσυχη επιμονή του, κρύβεται ένας τρόπος ύπαρξης που δεν επιδεικνύεται αλλά φωτίζει; Η απάντηση δεν δίνεται· ψιθυρίζεται. Κι αυτός ο ψίθυρος, απαλός και επίμονος, συνεχίζει και μετά το κλείσιμο του βιβλίου. Γιατί το Stoner μάς θυμίζει πως η ευδαιμονία συχνά δεν λάμπει, αλλά ανασαίνει κάπου στη σκιά· εκεί όπου η αφοσίωση δεν ζητά ανταμοιβή. Η ζωή του Stoner μπορεί να φαίνεται μικρή και λίγη· όμως μέσα στην αραιή της σιωπή, ο Williams μοιάζει να λέει πως είναι πλήρης.

Δημοφιλείς αναρτήσεις